Okna mają ogromny wpływ na bilans energetyczny budynku, choć często są oceniane przede wszystkim przez pryzmat wyglądu, ceny czy koloru ram. Tymczasem to właśnie przez przeszklenia może uciekać istotna część ciepła, zwłaszcza w domu o dużej powierzchni okien. Dobrze dobrana stolarka pomaga ograniczyć koszty ogrzewania zimą, chroni wnętrza przed przegrzewaniem latem i poprawia codzienny komfort mieszkańców. Warto więc patrzeć nie tylko na deklaracje producenta, ale też na konkretne parametry techniczne oraz sposób montażu.
Współczynnik przenikania ciepła Uw
Najważniejszym parametrem przy ocenie energooszczędności okna jest współczynnik przenikania ciepła Uw. Informuje on, ile energii cieplnej przenika przez całe okno, czyli szybę, ramę, uszczelki i krawędzie przeszklenia. Im niższa wartość Uw, tym lepsza izolacyjność termiczna stolarki.
W przypadku nowych domów standardem są obecnie okna o współczynniku Uw nie wyższym niż 0,9 W/(m²K). W budynkach projektowanych jako energooszczędne warto rozważyć modele osiągające około 0,8 W/(m²K), a w domach pasywnych nawet niższe wartości. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, czy podany parametr dotyczy całego okna w konkretnym wymiarze, a nie wyłącznie pakietu szybowego. Samo szkło może mieć bardzo dobre właściwości, lecz szeroka rama lub słabe połączenie elementów obniżą końcowy rezultat.
Pakiet szybowy i jego funkcje
W nowoczesnych oknach PCV najczęściej stosuje się pakiety trzyszybowe. Składają się one z trzech tafli szkła, pomiędzy którymi znajdują się przestrzenie wypełnione gazem szlachetnym, zwykle argonem, rzadziej kryptonem. Takie rozwiązanie wyraźnie ogranicza straty ciepła w porównaniu z tradycyjnym pakietem dwuszybowym.
Znaczenie ma również współczynnik Ug, odnoszący się wyłącznie do szyby. Niska wartość Ug jest korzystna, ale nie powinna przesłaniać parametru Uw dla kompletnego produktu. Warto sprawdzić także współczynnik przepuszczalności energii słonecznej g. Wyższy g pozwala wykorzystać zyski cieplne od słońca, co może być korzystne od strony południowej. Z kolei w mocno nasłonecznionych pomieszczeniach potrzebne bywają szyby ograniczające nagrzewanie oraz skuteczne osłony zewnętrzne.
Profil PCV, liczba komór i głębokość zabudowy
Profil okienny odpowiada za stabilność konstrukcji, szczelność i znaczną część izolacyjności. Przy porównywaniu ofert warto sprawdzić jego głębokość zabudowy, liczbę uszczelek oraz klasę profilu. Większa głębokość zwykle umożliwia zastosowanie cieplejszego pakietu szybowego i poprawia właściwości całej konstrukcji.
Liczba komór w profilu może być pomocną wskazówką, ale nie powinna decydować o wyborze samodzielnie. Nie zawsze więcej komór oznacza zauważalnie lepsze okno. O końcowym efekcie przesądza cały system: jakość tworzywa, konstrukcja wzmocnień, grubość ścianek, zastosowane uszczelki oraz precyzja wykonania. Przy dużych przeszkleniach istotne jest także odpowiednie wzmocnienie profili, które zapobiega odkształceniom i problemom z domykaniem skrzydeł.
Ciepła ramka dystansowa i szczelność
Elementem często pomijanym podczas rozmów o oknach jest ramka dystansowa, umieszczona na obrzeżu pakietu szybowego. W starszych rozwiązaniach wykonywano ją głównie z aluminium, które dobrze przewodzi ciepło. Nowoczesna ciepła ramka ogranicza powstawanie mostka termicznego przy krawędzi szyby, zmniejsza ryzyko wykraplania pary wodnej i poprawia komfort w pobliżu okna.
Równie ważna jest szczelność. Okno powinno skutecznie chronić przed niekontrolowanym napływem zimnego powietrza, ale budynek potrzebuje równocześnie sprawnie działającej wentylacji. W domach z wentylacją mechaniczną należy szczególnie zadbać o szczelny montaż stolarki. Przy wentylacji grawitacyjnej można rozważyć nawiewniki, dobrane do potrzeb pomieszczeń i całego systemu wymiany powietrza.
Montaż równie ważny jak parametry okna
Nawet najlepsze okno nie spełni swojej roli, jeśli zostanie osadzone niedbale. Szczeliny pomiędzy ramą a murem muszą być prawidłowo wypełnione i zabezpieczone przed wilgocią. Coraz częściej stosuje się tak zwany ciepły montaż, wykorzystujący warstwowy system uszczelnienia. Od strony wnętrza stosuje się materiały ograniczające przenikanie pary wodnej, środkową warstwę izolacyjną oraz zewnętrzne zabezpieczenie chroniące przed wodą i wiatrem.
Ważne jest także właściwe ustawienie okna w warstwie ocieplenia, zwłaszcza gdy dom ma grubą izolację ścian. Pozwala to ograniczyć mostki termiczne wokół ościeży. Przed podpisaniem umowy dobrze jest ustalić, jaki standard montażu obejmuje oferta, kto odpowiada za przygotowanie otworów i czy wykonawca zapewnia regulację okuć po zakończeniu prac.
Dopasowanie okien do projektu domu
Energooszczędność nie polega na kupieniu identycznych okien do wszystkich pomieszczeń. Duże przeszklenia od południa mogą wspierać ogrzewanie domu w chłodniejszych miesiącach, ale wymagają ochrony przed letnim słońcem. Od północy lepiej ograniczać nadmierną powierzchnię szyb lub wybierać rozwiązania o szczególnie dobrych parametrach termicznych. W sypialniach przy ruchliwej ulicy warto dodatkowo uwzględnić izolacyjność akustyczną Rw.
Przy wyborze okien do domu jednorodzinnego należy więc zestawić parametry stolarki z projektem, orientacją budynku, sposobem wentylacji i planowanymi osłonami przeciwsłonecznymi. Dopiero takie spojrzenie pozwala wybrać rozwiązanie, które rzeczywiście obniży zapotrzebowanie domu na energię, a nie będzie jedynie dobrze wyglądać w katalogu.
